08 juli 2014 - Martin van Berloo

Hoeveel mensen verliezen hun baan?

Ook andere partijen reageerden snel. Zij legden de relatie tussen de lage kwaliteit van zorg en de bezuinigingen op personeel binnen de zorg. Dat is opvallend omdat je deze relatie helemaal niet kunt leggen. Het rapport van het IGZ handelt namelijk over de periode 2011-2012, in die jaren was er  nog steeds sprake van een groeiende werkgelegenheid.

100.000 banen op de tocht?

Hoe dan ook, na het rapport volgden direct berichten over massaverlies van banen in de zorg. Actiz berichtte over 55.000 banen in de gevarenzone. AbvakaboFNV deed er nog een schepje bovenop: baanverlies voor 100.000 mensen! Staatssecretaris Van Rijn sprak over ‘slechts’ 16.000 ontslagen.

Tja, wat moet je daar nou van vinden, wie heeft er gelijk? Het is lastig vergelijken, appels met peren. Actiz spreekt enkel over de ouderenzorg, AbvakaboFNV heeft het ook over de GGZ en GHZ.  Actiz en Abvakabo rekenen met banen of mensen en de staatssecretaris met voltijdsbanen (fte’s). De partijen bestrijden de herkomst van elkaars cijfers. Volgens de staatssecretaris baseert Actiz zich op verouderde gegevens. Hij wijst daarnaast op verzachtingen van bezuinigingsmaatregelen en extra gelden middels de sectorplannen.

Maar de transitie gaat door!

Ik betwijfel echter of de verzachtingen van bezuinigingsmaatregelen het verlies aan banen zal inperken. De transitie gaat immers gewoon door. Veel werk verschuift van zorg- en welzijnsinstellingen naar de WMO en daarmee naar de verantwoordelijkheid van gemeenten. Als het werk uit de instellingen verdwijnt, verdwijnt daar ook het personeel.

De verzachtingen van de bezuinigingen zien we vooralsnog niet terug in de onderhandelingen tussen zorgaanbieders en gemeenten. Alle signalen wijzen er op dat veel gemeenten hard bezuinigen op huishoudelijk zorg. Zij zeggen contracten op of hanteren hoge kortingspercentages. Er wordt zelfs gesproken over bezuinigingen van 80%! Dat is die vele malen hoger dan de percentages waar de staatssecretaris mee rekent.

Dat móet  ten koste gaan van de inzet van personeel. Ik deel het optimisme van de staatssecretaris (‘slechts’16.000 fte’s  er uit) dus niet. Maar ik durf ook niet te beweren dat er 100.000 banen verloren gaan. Het beeld van de arbeidsmarkt is complex, het doen van een voorspelling is nu nagenoeg onmogelijk.

4000 ontslagen in Brabant?

Wat wel kan is kijken naar wat zich ‘hier en nu’ afspeelt. Dan wordt snel duidelijk dat het spannend is op de arbeidsmarkt. Er zijn veel berichten van (aanstaande) ontslagen, in de thuiszorg zijn in afgelopen weken grote ontslagrondes aangekondigd. Op basis van de berichten in de media kom ik tot een optelsom van 4000 aangekondigde ontslagen in onze provincie, sinds het najaar van 2013. Bij deze ontslagen betreft het ook tijdelijke contracten en mensen die  via ‘de natuurlijke weg afvloeien’. Ook zien we dat mensen ontslagen worden en een andere functie krijgen aangeboden.

Het is dus nog onduidelijk hoeveel mensen daadwerkelijk werkloos worden. Het is wel zeker dat, sinds vorig najaar, minimaal 4000 werknemers in onze provincie met grote onzekerheden geconfronteerd worden. Ook is zeker dat een groot aantal van hen inmiddels al zonder werk zit of op korte termijn werkloos wordt.

En om even terug te komen op de inleiding; het verbeteren van de kwaliteit van zorg is niet gemakkelijk met zoveel onrust op de werkvloer!

Naschrift: Net vóór het verschijnen van dit blog publiceerden staatssecretaris Van Rijn (VWS) en Minister Asscher (SZW) stukken die van invloed zijn op de beschreven problematiek. Gisteren introduceerden ze huishoudelijke hulp toelage. Deze toelage zou het banenverlies in de huishoudelijke hulp moeten beperken. Vandaag verscheen de kamerbrief ‘Stand van zaken arbeidsmarkt zorg’. In deze brief geven de bewindslieden, op basis van hun visie, een overzicht van de stand van zaken op de arbeidsmarkt. Of deze stukken de inhoud van het blog zou veranderen kan ik op dit moment niet zeggen, daarvoor ken ik de stukken nog niet goed genoeg. Maar als er aanleiding toe is komt het ongetwijfeld terug in een volgend blog.