13 oktober 2016 - Martin van Berloo

Nog éven wachten op de nieuwe Arbeidsmarkt in Kaart!

De arbeidsmarkt van Zorg en Welzijn staat de laatste tijd weer volop in de belangstelling. Onder andere omdat de thema’s zorg en arbeidsmarkt belangrijke thema’s blijken in de campagnes van de politieke partijen. Maar ook allerlei rapportages en daaropvolgende nieuwsberichten zorgen voor rumoer.

Rumoer door robotisering

Bijvoorbeeld medio september 2016, als gevolg van het Deloitte rapport ‘De impact van automatisering op het Nederlandse onderwijs’. Dit rapport leidde tot alarmerende krantenkoppen als "MBO Zorg leidt op voor werk dat robots zullen doen" en teksten als "40 procent van de studenten MBO Gezondheidszorg wordt momenteel opgeleid voor werk dat op korte termijn wordt overgenomen door robots".

Tja… het trekt natuurlijk veel aandacht, maar blijkt toch niet helemaal de strekking van het onderzoek. Want wat is korte termijn? Het onderzoek richt zich op de komende 20 jaar, zonder duidelijk aan te geven wanneer de effecten dan op gaan treden. Dus ja, er gaan effecten optreden tussen 2016 en 2036, maar om dat nou korte termijn te noemen?

Robots of automatisering?

Bovendien spreken de krantenkoppen en nieuwsberichten over ‘robots’ terwijl het onderzoek zich richt op ‘automatisering’. Nu ben ik er wel van overtuigd dat automatisering een grote rol gaat spelen op de arbeidsmarkt van Zorg en Welzijn. Maar dat is een veel breder begrip dan ‘robots’ op zich. Ik volg de ontwikkelingen op robotgebied al een hele tijd en ik ben er van overtuigd dat het nog een hele tijd zal duren voordat de ‘klassieke' robot ( = een op de mens lijkend ding dat autonoom beweegt en beslissingen neemt) een substantiële rol op de arbeidsmarkt van onze sector zal spelen.

Verder denk ik dat we niet bang moeten zijn voor automatisering, maar deze juist moeten omarmen. Want in de toekomst zal er veel meer zorg geleverd moeten worden met veel minder beschikbare mensen. Automatisering kan (moet?) daarbij een oplossing zijn. De zorgvraag zal blijven groeien (als gevolg van vergrijzing), terwijl het aantal beschikbare werknemers zal afnemen (als gevolg van ontgroening).

Toename grijze druk

De zogeheten grijze druk - het aantal mensen ouder dan 65 jaar gedeeld door het aantal mensen tussen de 20 en 65 jaar – zal stijgen tot 53% in 2040. Dat heeft een grote impact op de verhouding van ouderen tot het potentieel werkende deel van de bevolking dat de lasten van de vergrijzing moet opvangen. Landelijk waren er in 2012 nog vier potentieel werkenden op elke oudere, in 2040 daalt dit naar ongeveer twee.

In de nieuwe AiK gaan we uitgebreid in op de gevolgen van vergrijzing en ontgroening. Zoals ik in het begin al schreef: in de eerste week van november gaan we de AiK versturen. Aangesloten organisaties, onderwijsinstellingen, gemeenten en geselecteerde stakeholders krijgen een exemplaar in hun brievenbus. Voor alle andere geïnteresseerden verschijnt een downloadbare versie op onze website.

Tot die tijd kunt u de meeste recente arbeidsmarktcijfers inzien in onze Arbeidsmarkt in Kaart Update van september.