20 mei 2021

Doekle Terpstra: ‘Actieprogramma Behoud Zorgprofessionals klinkt als muziek in de oren’

In totaal 25 Brabantse zorgorganisaties en -opleiders slaan de handen ineen om samen de uitstroom van zorgprofessionals tegen te gaan. Vier jaar lang gaan ze samen met Transvorm gerichte acties inzetten, resultaten monitoren en lessen met elkaar delen onder de noemer Actieprogramma Behoud Zorgprofessionals. Op 17 mei 2021 ging de handtekening onder het samenwerkingsverband dat sinds begin 2020 in voorbereiding is bij deelnemende organisaties.

Het actieprogramma klinkt Doekle Terpstra ‘als muziek in de oren’. De voorzitter van de adviescommissie Werken in de Zorg was aanwezig bij de aftrap van het Actieprogramma Behoud Zorgprofessionals in Nieuwkuijk. “Dit sluit naadloos aan op onze commissieadviezen richting het kabinet. Als commissie hebben we 3 jaar geleden al geconstateerd dat de zorg is als een vergiet: de instroom is op orde, het probleem is de uitstroom. We hebben onderzoek gedaan en constateren dat 40 procent van de instroom binnen 2 jaar uitstroomt om een variëteit van redenen. Zodra je antwoord kunt geven op het waarom van de uitstroom, kun je de vergiet dichten. Heel goed dat Brabantse zorg- en welzijnsorganisaties nu structureel en systematisch nadenken over deze vraag.” 

Terpstra prijst hierbij de samenwerking in de regio. “Eindelijk dringt het besef door dat we elkaar niet moeten willen beconcurreren in het publieke domein, maar dat we moeten samenwerken om gezamenlijke doelen te bereiken: het behoud van zorgpersoneel voor de sector.” Hij noemt verontrustende cijfers. “Jaarlijks stoppen 150.000 zorgprofessionals. Zo’n 10 procent. Bij nieuwkomers ligt het percentage vertrekkers op 40 procent in de eerste 2 jaar.”

Zorg in de toekomst

Koen de Hond, directeur-bestuurder van Transvorm, staat stil bij het doel van het actieprogramma. “We willen de uitstroom een halt toeroepen, maar vooral de zorg klaarmaken voor de toekomst. Met alleen meer mensen kunnen we alsnog niet voldoen aan de alsmaar toenemende zorgvraag door de vergrijzing in Nederland. De zorg moet veranderen.” 

Vernieuwing en verbetering

Jacomine van Ravensbergen van Avans Hogescholen, een van de initiatiefnemers van het actieprogramma én zelf ook deelnemer, noemt het gebrek aan perspectief een van de voornaamste oorzaken van uitstroom. “Vol goede moed komen verpleegkundigen van het hbo. Met ideeën en plannen. Dan raken ze teleurgesteld, omdat de zorg niet is wat ze ervan hadden verwacht. Waarom? Omdat er in organisaties geen ruimte is voor vernieuwing en verbetering.”

Roep om verandering

De roep om verandering kwam ook duidelijk naar voren in de presentaties van deelnemers aan het actieprogramma. “Er is een nieuw paradigma in de zorg nodig”, stelt deelnemer Wilco van Eldik van SVZ. “Vaak zijn werkprocessen en -procedures dichtgetimmerd en die manier van werken botst met de manier van denken van jonge professionals. De vraag is dan ook: wat wil de zorgprofessional? Onze gedachte is dat het systeem zich moet aanpassen aan nieuw talent. Dat kan door mensen uitdaging en keuzevrijheid te bieden, maar ook regie te geven over hun loopbaan en het gevoel dat ze ertoe doen. Het vergt vooral flexibiliteit van organisaties.”

Modern werkgeverschap

Doekle Terpstra vult aan: “We moeten inderdaad meer naar onszelf kijken en schotten en geharnaste regelgeving doorbreken en bijvoorbeeld aan skills-ontwikkeling doen. Op bestuurlijk vlak moeten we de vraag stellen: willen we een moderne werkgever zijn? Eén met oog voor ontwikkelperspectieven en een betere balans tussen werk en privé. Heel veel organisaties hebben geen idee wat het is om een moderne werkgever te zijn. Het moet een compartiment zijn in het totale denken. Zo houd je mensen vast.”

Lef en durf tonen

Laurent de Vries, voorzitter Summa College, roept zorgbestuurders op om lef en durf te tonen. “Zet in op coaches on the job, haal administratieve taken weg bij de zorg en start met administratieve functies maken. Mensen gaan de zorg in om te zorgen. Kill the bureaucracy. De administratieve druk is nu te hoog.”

Focus op positieve gezondheid

Sabine Uitslag, directeur Werkplezier bij FWG, benadrukt dat de zorg vooral moet koesteren wat goed is, maar dat anders kijken naar werk en gezondheid zal zorgen voor andere oplossingen. “We zijn getraind om te zien wat niet goed gaat, maar de focus op positieve gezondheid geeft een andere energie op de werkvloer. Elke werknemer, jong of oud, heeft recht op werkplezier. Dat bereik je door talent centraal te stellen en niet de protocollen. Laat de zorgprofessionals onderdeel zijn van de oplossing in plaats van het probleem. Amplitief werken, het versterken wat goed is, levert gelukkige medewerkers op.”

Luister naar zorgprofessionals

Doekle Terpstra richt zich in zijn slotrede aan alle deelnemende zorgbestuurders: “De zorg heeft behoefte aan nieuwe concepten. Nu zijn jullie als bestuurders vooral oplossingsmachines. Ga meer luisteren en dan pas doen. Luister naar je zorgprofessionals, jong en oud. Zij weten wat er nodig is en hebben de skills, zet ze goed in.”

Drie belangrijke pijlers

De acties van de deelnemende zorgorganisaties en -opleiders in het actieprogramma richten zich op drie belangrijke pijlers: onboarding, ontwikkelmogelijkheden en organisatieklimaat. Elke deelnemer heeft een eigen actie gekozen die de komende 4 jaar op vaste momenten wordt gemonitord, geëvalueerd en bijgeschaafd waar nodig. Resultaten worden gemeten aan de hand van in- en uitstroomdata, medewerkerstevredenheid-vragenlijsten en verdiepende interviews. Alle resultaten en ervaringen delen zij onderling in leerteams. Dit alles moet resulteren in de meest effectieve aanpak voor het behoud van zorgpersoneel.

Deelnemers actieprogramma

De 25 deelnemers aan het actieprogramma zijn: Avans Hogeschool (tevens initiatiefnemer), ROC De Leijgraaf, ROC Tilburg, Summa College, Fontys Hogeschool Mens en Gezondheid, Koning Willem I College, Curio, Dichterbij, Thebe, SGE, Surplus, BrabantZorg, SWZ, Zorggroep Elde Maasduinen, GGZ WNB, ASVZ, SDW, tanteLouise, De Wever, Arons zorg, Actief Zorg, Koninklijke Visio, Bravis Ziekenhuis, Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis en Amphia Ziekenhuis. Zij hebben afgelopen maanden gewerkt aan de invulling van het actieprogramma. Meer informatie over het actieprogramma, de deelnemers en hun acties vindt u in deze brochure.