23 juli 2020

Blik op de toekomst: ‘We moeten aansturen op een mix van zorg met wendbare professionals’

Pascale Voermans, voorzitter raad van bestuur Stichting Gezondheidscentra Eindhoven. Foto: Marco Magielse. Tekst: Raymond Godding.

In het profiel van Pascale Voermans op sge.nl zegt ze: ‘De uitdaging in de zorg is de komende jaren meer te doen, met minder mensen en middelen. Dat is geen bedreiging, maar een kans om echt veranderingen door te voeren: in hoe we zorg leveren, in hoe we gezondheid bevorderen en in hoe we samenwerken’. Een mooi startpunt van het eerste verhaal in een serie over de visie van bestuurders van zorg- en welzijnsorganisaties op de toekomst van de sector na de coronacrisis.

Breder kijken

“SGE is een multidisciplinair netwerk waarin zorgverleners op wijkniveau samenwerken en zo goede zorg kunnen verlenen, met de juiste zorgverlener op de juiste plek. We hebben speciale zorgprogramma’s voor wijkbewoners met dezelfde aandoening of klachten, zoals diabetes of hart- en vaatziekten. Hierin werken we regionaal samen met andere eerstelijnsorganisaties DOH en PoZoB. Onze professionals zijn getraind om breder te kijken. Dat is echt kenmerkend voor wie we zijn en voor de keuzes die we maken. Als we constateren dat patiënten moeizaam communiceren vanwege een gebrekkige taalvaardigheid in het Nederlands, dan organiseren we taallessen voor hen om die barrière weg te nemen. Die flexibiliteit en oplossingsgerichtheid is noodzakelijk in ons werkveld. Aangezien we nogal wat vacatures open hebben staan voor huisartsen, focussen we al langere tijd op ‘anders werken’. Iets dat ook zonder de aanleiding van vacatures nodig is. Zo bieden we onze cliënten al langer de mogelijkheid om online afspraken te maken of via een eigen patiëntenportaal zelf een deel van de zorg te regelen. Waar we kunnen, focussen we op het ontzorgen van de huisarts. Beweegklachten kunnen bijvoorbeeld prima door een fysiotherapeut worden opgepakt.”

Veerkracht of terugveren?

“In onze strategie voor de komende jaren zetten we in op vernieuwing en anders werken, op taakdelegatie, zelfverantwoordelijkheid en regie. De lockdown heeft die ontwikkeling alleen maar versneld. Van het ene op het andere moment mocht er niemand meer een gezondheidscentrum in en moesten we alle zorg op afstand organiseren. Dat gaf een enorme boost aan onze intentie om anders te werken. We waren al vertrouwd met online patiëntencontacten en digitaal spreekuur, maar nu moeten we die leeropbrengst van de afgelopen maanden vasthouden. Hebben we lang genoeg kunnen wennen aan nieuwe manieren van werken om het ook intrinsiek te maken? Of veren we straks weer terug naar oude patronen? Ik denk dat we in de nabije toekomst nog meer een mix zien van fysieke zorg en zorg op afstand. De verhoudingen zullen echt anders worden dan we gewend waren. Interessant is hoe die verandering wordt ingegeven door externe urgentie en door eigen ervaring wordt versterkt. Hoe meer je ervaart dat zorg op afstand de beste keuze is en leidt tot positieve ervaringen van cliënten, des te meer noodzakelijkheid en wenselijkheid samenvallen. Zeker kwetsbare patiënten hebben baat bij zorg op afstand. Ze hoeven daarvoor letterlijk geen drempel over en kunnen veilig hun dokter of andere behandelaar consulteren. Ik zie het als onze opdracht om een 50/50 verhouding te ontwikkelen voor het aanbieden van onze zorg. Daarvoor zullen we de processen anders moeten inrichten. En daarvoor zullen professionals moeten reflecteren op gedrag en patronen. Wat kan ik in deze omstandigheden anders doen, zodat we optimale zorg blijven bieden en rekening houden met persoonlijke risico’s en veiligheid?” 

In vertrouwen groeien

“De ontwikkeling van onze organisatie en onze professionals zit nu in een stroomversnelling. De slag die we als eerste moeten maken, is het versterken van de digitale vaardigheden, bij zowel professionals als cliënten. Het goede niveau van zorgverlening willen we ook digitaal waarmaken. Ik ben trots op onze mensen, op wat ze gepresteerd hebben de afgelopen maanden. We hebben als bestuur de randvoorwaarden gecreëerd, maar onze medewerkers hebben zelf verantwoordelijkheid genomen, creatieve oplossingen gevonden en teamwork laten zien. Als je kijkt naar wat wél goed gaat, ontwikkel je daar een focus en krijgen mensen er vertrouwen in. Dat moeten we vasthouden. Ook als bestaande zekerheden wegvallen”.

Samen meer bereiken

"We hadden vanaf het begin van de maatregelen een actieteam dat voortdurend de vinger aan de pols hield. Als iets nog duidelijker is geworden in de afgelopen tijd, is het dat wij het niet alleen kunnen. Dat we het samen moeten doen met partners in de regio. Samen met andere zorgorganisaties kunnen we werken aan een gezonde arbeidsmarkt en preventieve maatregelen nemen, mochten we genoodzaakt zijn om nog een keer op te schalen. In een vroeg stadium ontwikkelingen signaleren hoort daar zeker bij”. 

Leren en rouleren

“Bij het aantrekken van voldoende gekwalificeerde mensen, hoop ik dat we profijt hebben van de aantrekkingskracht van de Brainport-regio. Ook kunnen we elkaar ondersteunen in de uitwisseling van kennis en onboarding, mensen op de juiste plaats laten landen. Door de toenemende complexiteit van het vak zie ik veel voordeel in mobiliteit. Als een professional op verschillende plekken in het netwerk heeft gewerkt, versterkt diegene daarmee niet alleen zichzelf, maar ook de organisatie”.

Toekomstbestendig werken

“Belangrijke competenties voor de professional van de toekomst zijn wendbaarheid, creativiteit en veerkracht. Dat werd duidelijk zichtbaar in de crisisperiode. Die kwaliteiten werden nadrukkelijk aangesproken. Dat betekent voor mij ook dat het onderwijs hierop zal moeten voorsorteren. Nu hebben we nog een veel te grote uitstroom, omdat mensen niet op de juiste plek landen, werkdruk ervaren of de functie niet aan de verwachtingen voldoet. Als je in de opleiding interactief zou trainen met praktijksituaties, bijvoorbeeld in de vorm van een management game, bereid je studenten beter voor op de complexiteit van het werk. En natuurlijk ligt er aan de kant van de werkgever nog de verantwoordelijkheid om de juiste criteria in werving en selectie te hanteren, het goede gesprek aan te gaan, mensen te begeleiden en coachen en te toetsen en ontwikkelen op de genoemde skills. Slimmer werken vraagt van professionals om kritisch te blijven op bestaande patronen en keuzes. Waarom doen we dit altijd zo? Het vraagt ook om ruimte voor experiment”.

Wendbare zorgprofessional

"Ik ben erg benieuwd wat al die extra aandacht voor de zorg gaat doen voor het aantal inschrijvingen bij de opleidingen. Het kan best zijn dat juist nu mensen vaker kiezen voor betekenisvolle banen. Ik hoop dat er in de sector ook aandacht komt voor meer generalistische functies, de wendbare zorgprofessional. Je kunt daar in de opleidingen op sturen en je kunt dat on the job trainen. De realiteit van het werk is voortdurend aan verandering onderhevig en brengt heel veel dynamiek en uitdagingen met zich mee”.

Verbinden op kwaliteit

“Ik hoop van harte dat we niet over 2 jaar terugkijken en constateren dat 2020 slechts een rimpeling was. Ik hoop dat we écht gaan veranderen. Dat we bewuster overwegingen maken, ook op afstand warmte en persoonlijke aandacht kunnen geven en weten door te dringen tot de kern van de behoefte van cliënten. We moeten onszelf afvragen of we meer kunnen koersen op kwaliteit in plaats van op kwantiteit. Als samenleving hebben we al laten zien dat we dat kunnen. Vanuit dat besef kunnen we ook naar onze organisatie kijken, met wendbare professionals die zich blijven ontwikkelen en elkaar uitdagen om te vernieuwen. Transvorm levert hier al een belangrijke bijdrage aan door het creëren van waardevolle verbindingen in het netwerk en door middel van prikkelende trainingen. Dat moeten ze vooral blijven doen”.

Over Pascale Voermans 

Pascale Voermans studeerde Gezondheidswetenschappen in Maastricht en vervulde daarna verschillende managementfuncties in de eerstelijnszorg en bij zorgverzekeraar Menzis. Sinds september 2017 is zij voorzitter raad van bestuur van SGE. Deze stichting komt voort uit de voormalige Philips Medische Dienst en biedt in 11 gezondheidscentra eerstelijnszorg voor 80.000 Eindhovenaren.

Deze serie verhalen startte met het artikel ‘Zorg en welzijn ná corona: blik op de toekomst’ in InVorm. De komende maanden leest u elke twee weken een blik op de toekomst van een bestuurder uit steeds een ander werkveld.