Home » Actueel » Blog » Blog

‘Gewoon wat meer werken’

02 oktober 2018
Martin van Berloo / Beleidsmedewerker Strategische Analyse

Het klinkt zo simpel: ‘als we allemaal wat meer werken is er geen personeelstekort’. We horen het de laatste tijd steeds vaker. Onder meer aangejaagd door het in september verschenen rapport ‘Het potentieel pakken’ waarin adviesbureau McKinsey stelt: ‘Als vrouwen die momenteel in deeltijd werken in de zorg en het onderwijs gemiddeld één uur per week extra zouden werken, kunnen huidige tekorten in theorie opgelost worden’.

Een nieuwe oplossing is dat echter zeker niet. In het rapport ‘Arbeidsmarkt en zorgvraag’ uit 2006 lees ik bijvoorbeeld in de eerste alinea: ‘Daarom zijn maatregelen nodig om de vraag naar zorg te verminderen […] en het aanbod aan arbeidskrachten te vergroten (bijvoorbeeld door meer deeltijders meer uren te laten werken […]).

Zo gemakkelijk?

Maar is dit niet gemakkelijker gezegd dan gedaan? Hoewel vooral de gemakkelijke quotes de media haalden, schrijft McKinsey in het rapport ook dat het om een complex probleem gaat, dat zichzelf in stand houdt. Verder staat er: ‘Om dit te realiseren zijn grote veranderingen nodig in de manier waarop werk georganiseerd wordt en moet het aantrekkelijker worden gemaakt meer uren te werken.’

Ze pleiten daarom voor een geïntegreerde aanpak met zes oplossingsrichtingen:

  1. ‘Prioriteer een aantal specifieke aandachtsgebieden, formuleer daarop ambitieuze, concrete doelstellingen en monitor de voortgang.
  2. Breng de voorzieningen en regelingen die het combineren van werk en zorgtaken ondersteunen op het niveau van andere West-Europese landen.
  3. Maak het (financieel) aantrekkelijker om meer uren per week te werken.
  4. Zorg al vanaf de basisschool voor goede voorlichting aan jongens en meisjes ten aanzien van studie- en beroepskeuzes en de implicaties daarvan.
  5. Zorg voor positievere beeldvorming rondom thema's als werkende moeders, zorgende vaders of kinderopvang, met inspirerende mannelijke en vrouwelijke rolmodellen.
  6. Hanteer een levensloopaanpak voor zowel mannen als vrouwen, met flexibiliteit zowel binnen een baan als gedurende een gehele loopbaan.’

Geen ‘silver bullit’

Dat maatregelen tot nu toe maar beperkt succes hebben, zit volgens McKinsey in het feit dat ze zich richten op onderdelen van de oplossingsrichtingen. Terwijl die allemaal even belangrijk zijn; er is geen ‘silver bullit’. De kracht van de oplossingsrichtingen zit in de combinatie ervan en in de samenwerking van alle betrokkenen: bedrijven, overheid, sociale partners, maatschappelijke organisaties en academici.

McKinsey brengt de oplossingsrichtingen en samenwerking samen in dit voorbeeld uit de zorg: Om de huidige en geanticipeerde tekorten in de zorg op te lossen, is het om te beginnen belangrijk dat de overheid expliciet communiceert dat meer gewerkte uren per werknemer een belangrijke oplossingsrichting is. Die oplossingsrichting kan dan worden doorvertaald naar specifieke doelstellingen voor de sector, waarna er beleid kan worden geformuleerd en/of aangepast. Zorginstellingen kunnen dit vervolgens overnemen in hun eigen (personeels)beleid, zorgen voor een omgeving waarin het aantrekkelijk is om meer uren te werken, en een actieve dialoog aangaan met hun werknemers over de mogelijkheid tot het verhogen van het aantal uren. Voorzieningen zoals kinderopvang moeten de logistiek rondom meer uren werk ondersteunen, in termen van kosten, flexibiliteit en kwaliteit. Tegelijkertijd kunnen inspirerende en herkenbare rolmodellen bijdragen aan positieve beeldvorming rond meer werken.’

Een mooi stuk tekst waarop je weinig kunt afdingen. Als de samenwerkende partijen er even de schouders onder zetten is het zo geregeld. Toch?

Veel vragen open

Nee, toch niet. Waarom hebben we het hier anders al zo lang over? Er valt misschien niet zo veel af te dingen op het voorbeeld, maar je kunt er wel veel vragen bij stellen. Mij valt bijvoorbeeld op dat in dit soort theorieën niet de vraag wordt gesteld óf werknemers wel meer willen werken. En zo ja, hoeveel meer en tegen welke prijs? Wat zijn eigenlijk de feiten? Hoeveel mensen in zorg en welzijn werken parttime en hoeveel uur dan? Stel dat je meer wilt werken, hoe gemakkelijk is dat dan te regelen?

Antwoorden op deze, en nog veel meer vragen volgen in mijn volgende blog!