Home » Actueel » Blog » Blog

De jungle van het sociaal domein

15 oktober 2018
Martin van Berloo / Beleidsmedewerker Strategische Analyse

Op vrijdag 5 oktober organiseerde Transvorm de Dag van het sociaal domein Noord-Brabant’. Naast de – min of meer – objectieve informatie die u op de website kunt nalezen, de foto’s en mijn tweets, deel ik graag wat persoonlijke observaties en overpeinzingen met u. Om te beginnen over het publiek. De opkomst was mooi; er waren bijna 200 mensen uit diverse werkvelden en disciplines: vertegenwoordigers van gemeenten, onderwijsinstellingen en zorg- en welzijnsorganisaties. Zij kwamen opdagen op een vrijdag, waarschijnlijk voor velen normaliter een vrije dag. Het was ook nog eens een fantastische nazomerdag. Al met al mooi dat u er allemaal was!

Brede waaier aan activiteiten

Maar als ik rondkeek, dan wrong het ook een beetje. Het was de dag van het sociaal domein. En iedereen knikt braaf ‘ja’ bij de term sociaal domein. Maar wat is het eigenlijk, dat sociaal domein? Als ik Google raadpleeg dan zie ik verschillende definities die hierop neerkomen: de term omvat alle inspanningen van de gemeente rondom de thema’s werk, participatie en zelfredzaamheid, zorg en jeugd. In een ruimere definitie vallen onder ‘sociaal domein’ ook alle aanverwante taken. Bijvoorbeeld met betrekking tot leerplicht, vroegtijdig schoolverlaten, passend onderwijs, schuldhulpverlening, etc. Kortom, een brede waaier aan activiteiten, voor een brede doelgroep.

Geen goede afspiegeling

Maar wij, als aanwezigen op de dag van het sociaal domein, waren vérre van een afspiegeling van die doelgroep. Wij waren een select gezelschap van goed opgeleide, goed verdienende witte mensen van veelal middelbare leeftijd. Gelooft u het niet? Gelukkig hebben we de foto’s nog!

De mensen om wie het vooral gaat waren niet aanwezig. Wat dat betreft hadden we het beter ‘de dag óver het sociaal domein’ kunnen noemen. Je kunt natuurlijk pagina’s volschrijven over de redenen daarvan en over de (on)logica. Daarvoor heb ik echter geen plaats en dat is ook niet mijn deskundigheid. Maar ik ben geboren in een opkamertje en mijn boerenverstand zegt dat dit wringt en anders moet. Punt.

Verschillende werelden

Ik schreef dat er mensen uit diverse werkvelden aanwezig waren. Gedurende de dag bleek echter dat er eerder sprake is van diverse wérelden dan van diverse werkvelden. Er moet nog heel, heel veel gebeuren om de werelden van zorg, welzijn, onderwijs en gemeenten meer in elkaar te laten overvloeien. En dat is wel hard nodig om de transities te laten slagen. Waarmee ik natuurlijk bedoel: om mensen te helpen met hun (al dan niet expliciet uitgesproken) zorg- of ondersteuningsvragen.

Verandering van tijdperk

Je zou er pessimistisch van kunnen worden. Maar toch is dat niet het gevoel dat ik na afloop had. Een deel van het probleem zit in het feit dat we geen overzicht hebben, niet zien wat er allemaal gebeurt. Wat het nieuws haalt zijn vooral de dingen die niet goed gaan, de incidenten en het wanbeleid. Maar ik denk dat er veel waarheid zat in de lezing ‘Nieuwe tijden – Andere tijden’ van Hans Boutellier. Waarin centraal stond dat álles anders wordt. Of, zoals Jan Rotmans werd geciteerd; ‘We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperk’. Daarin nemen we afscheid van traditionele sociale structuren en ontstaat een complexe netwerksamenleving. Dit geeft wrijving, mensen ervaren chaos en zoeken naar duidelijkheid en veiligheid. Ogenschijnlijk is er sprake van complexiteit zonder richting. Maar zo is het niet. Bijna onzichtbaar wordt er wel degelijk richting gegeven en ontstaat er meer ordening van je denkt. Dat moeten we de mensen duidelijk maken, aldus Boutellier.

Schrale troost

Het is misschien een schrale troost voor degenen die worstelen in de jungle van het sociale domein, maar ik denk wel dat het klopt. Het is voor mij in ieder geval de opbrengst van deze dag. Ja, er heerst chaos, er is wrijving en er gaat nog van alles mis. Maar tegelijkertijd gebeurt er veel en gaan er veel dingen goed. Dat bleek wel tijdens deze dag, waarop zowel goede als minder goed gelukte voorbeelden werden gedeeld (hulde aan de mensen die zich bloot durfden te geven), nieuwe verbindingen werden gelegd en waaraan ik een optimistisch gevoel overhield.