Home » Actueel » Blog » Blog

Boter bij de vis?

05 juli 2017
Martin van Berloo / Beleidsmedewerker Strategische Analyse

Begin juni werd bekend dat de verpleeghuizen kunnen rekenen op extra personeel als gevolg van het juridisch bindend verklaren van het kwaliteitskader verpleeghuiszorg. Gisteren kwam het bericht van het ministerie van VWS over de financiering hiervan. In 2018 komt er een structureel bedrag van 435 miljoen euro beschikbaar. 

Dit bedrag zou goed zijn voor de inzet van 7.000 fte in 2018. Als ik het omreken met de huidige gemiddelde deeltijdfactor in de VVT gaat het om ruim 12.000 medewerkers in 2018.

Is dit goed nieuws?

Natuurlijk is dit goed nieuws! Maar toch wil ik wat kanttekeningen plaatsen. Om maar eens te beginnen met de term ‘extra’ in extra geld en extra medewerkers.

Het geld komt na een periode van ongekende bezuinigingen en ontslagen. Dus wat is hier precies extra aan? Bovendien komt het geld na de constatering dat de kwaliteit van de verpleeghuiszorg onder de maat is. Dus om dat nou extra te noemen? Extra is toch iets wat je krijgt bovenop hetgeen je nodig hebt of normaal gesproken krijgt? Volgens mij gaat het hier niet om extra, maar om bittere noodzaak.

Gaat écht ál het geld naar personeel?

Staatssecretaris van Rijn heeft al aangekondigd dat VWS streng zal zijn bij de verdeling van het extra geld: "Ik wil zeker weten dat het geld wordt besteed aan waar het voor bedoeld is: extra personeel en betere zorg voor bewoners". Ik hoop van harte dat dit écht gaat gebeuren! Want in het kwaliteitskader verpleeghuiszorg worden ook andere dingen genoemd die de kwaliteit van zorg moeten verhogen. En die zijn niet allemaal gerelateerd aan de inzet van personeel in de directe zorgverlening. Daar zie ik dus wel risico’s in.

7000 fte? Is dat wel genoeg?

Het klinkt best indrukwekkend; 7.000 fte of 12.000 medewerkers. Maar hoeveel is dat eigenlijk per verpleeghuis? Ik kon zo snel niet achterhalen hoeveel verpleeghuizen er precies zijn. Ik ben daarom uitgegaan van de cijfers van Actiz. Zij zeggen dat de bij hen aangesloten organisaties goed zijn voor 1268 locaties waar verpleeghuiszorg wordt aangeboden en dat deze leden 90 tot 95% van de markt beslaan. Gemakshalve ga ik er dan vanuit dat er in totaal 1350 locaties zijn waar verpleeghuiszorg wordt aangeboden. Oftewel, per locatie is er ongeveer 5 fte extra personeel beschikbaar. Dat klinkt dan ineens weer een stuk minder indrukwekkend. Kunnen we hiermee de kwaliteit echt verbeteren?

Kan dat niet wat hoger?

VWS spreekt over 435 miljoen euro waarmee 7.000 fte beschikbaar komt. Het CPB berekende dit op basis van een gemiddelde loonsom van 54.000 euro met daarop een overhead van 15%. Ik heb daar wel mijn vraagtekens bij: moet dit écht zoveel kosten? Kunnen er voor dit geld niet meer mensen ingezet worden? Het draait toch om meer tijd en meer aandacht voor bewoners? Is het dan wel noodzakelijk om daarvoor hoogopgeleide (en dus duurbetaalde) medewerkers in te zetten? Is het heel raar om te beweren dat het geven van aandacht juist een kwaliteit is van lager opgeleid personeel? Volgens mij is het tijd voor de terugkeer van de helpenden, zorghulpen e.d. Inderdaad, de mensen die in afgelopen jaren zijn wegbezuinigd.

Is 7000 fte beschikbaar?

Van Rijn zegt: "Verpleeghuizen kunnen meteen aan de slag om mensen aan te nemen". Maar is dat zo? Zijn die mensen er? Ik zou die vraag is met een simpel ‘nee’ kunnen beantwoorden. We zijn immers niet voor niets met het actieprogramma Zonder Zorg 2020 gestart, waarvan inmiddels ruim 80 zorg- en welzijnsorganisaties de intentieverklaring hebben ondertekend. 

Maar toch is het ook weer niet zo simpel. Want 7000 fte aan medewerkers op niveau 3 of hoger zijn niet op korte termijn voorhanden. Maar heb je wel allemaal mensen van dit niveau nodig? Ik schreef hierboven al van niet. Juist niet!

Het kwaliteitskader zegt ook bijzonder weinig over kwalificaties. Kortom, volop kansen voor mensen aan ‘de onderkant van de arbeidsmarkt’. Volop kansen voor andere kwalificaties in de verpleeghuiszorg dan de traditionele zorgkwalificaties. Welkom aan de mensen met tijd en aandacht voor de bewoner!

Niet meer medewerkers, maar meer werk voor medewerkers

En denk ook nog eens aan de gemiddelde deeltijdfactor. Die is bijzonder laag. Hebben we wel veel extra mensen nodig terwijl er nu volop kansen zijn voor het ophogen van deeltijd contracten? Hopelijk kunnen we over een tijdje rapporteren dat de gemiddelde deeltijdfactor in de VVT gestegen is. Dit is toch een uitgelezen kans om te doen waaraan volgens mij best veel mensen behoefte hebben: grotere (en vaste) contracten?

Maar we zijn er nog niet!

Kortom, 7000 fte is veel, maar tegelijkertijd misschien nog niet genoeg. En een uitbreiding met 7000 fte is niet zomaar beschikbaar, maar biedt ook allerlei kansen. We moeten echter niet vergeten dat het hier alleen gaat om de verpleeghuiszorg. De werkgelegenheid groeit ook in andere werkvelden en andere sectoren. In grote lijnen zal het moeilijk blijven om medewerkers te vinden. Zeker in sectoren waar een hoger kwalificatieniveau een voorwaarde is.

Als we ons blijven blindstaren op meer personeel, gaan we de problemen niet oplossen. We hebben ook een andere focus nodig. Hoewel onze sector er eentje van mensenwerk is, moet er juist nú hard gewerkt worden aan technologische-, sociale- en systeeminnovatie.

Helaas is dat geen nieuwe constatering maar nog steeds een actuele. Als we boter bij de vis willen, is er werk aan de winkel!