11 februari 2015 - Gast

Sturen in de mist

Resultaten uit het verleden

Met enige regelmaat worden mij prognoses van arbeidsmarktinformatie gevraagd: een zo gedetailleerd mogelijke doorrekening van ontwikkelingen in het verleden naar de toekomst. Deze biedt voor een deel zekerheid en voor een deel niet. Aangezien de dynamiek op de arbeidsmarkt wordt veroorzaakt door veel variabelen die elkaar beïnvloeden, kunnen prognoses normaal gesproken niet meer dan een richting aangeven. Hoe verder er vooruit wordt gekeken, hoe groter de onzekerheid.

Vaak wordt gekscherend over prognoses gezegd dat de enige zekerheid is dat ze niet uitkomen. Dat is niet helemaal terecht, want voorheen konden onderzoekers redelijk voorspellen welke kant het op zou gaan. Echter, in deze transitietijd is op diverse vlakken sprake van een trendbreuk. Dit betekent dat trends en ontwikkelingen van een aantal jaren geleden ons minder kunnen vertellen over hoe de wereld er morgen uit zou kunnen zien. Ai… en nu?

Het beschikbare budget geeft de hoofdlijnen weer

Tegenwoordig wordt vooral de ontwikkeling van het beschikbare budget als uitgangspunt genomen voor prognoses over de arbeidsmarkt binnen de sector zorg en welzijn. Dit is wat het landelijk onderzoek bijvoorbeeld één keer per jaar doet. En wat Transvorm in de Arbeidsmarkt in Kaart van december 2012 deed om zicht te krijgen op de impact van de aangekondigde bezuinigingen.

Op hoofdlijnen geven deze doorrekeningen een goed beeld van de toekomstige bandbreedte waarin wij kunnen opereren. Maar als we vragen gaan stellen die dieper graven, zoals “Voor welke functies verwachten we tekorten in 2017?”, wordt het lastig. Dat is voor een groot deel afhankelijk van keuzes die actoren op die arbeidsmarkt maken: werkgevers, overheid, werknemers, scholen enz.

De vicieuze cirkel

Het is net als autorijden. Om de bocht door te komen moet je de bocht in kijken, een aantal meters vooruit, en niet vlak voor je auto.  Het is dan ook niet meer dan logisch dat strategen, beleidsmakers en beslissers willen weten wat er zal gaan gebeuren. Helaas redeneren we in een cirkel als we de toekomst in beeld proberen te brengen door middel van gedetailleerde prognoses. Actoren hebben een beeld van de toekomst nodig om keuzes te maken, maar pas als hun beleidskeuzes bekend zijn wordt duidelijk hoe de dynamiek op de arbeidsmarkt zich zal gaan ontvouwen. Dan ontstaat er een beeld van de toekomst en kunnen er gedetailleerde prognoses gemaakt worden.

Als we op die manier op elkaar gaan wachten wordt niemand iets wijzer. Dus hoe komen we uit die vicieuze cirkel?