03 maart 2015 - Gast

Bad ass HR: geen knelpunten, maar werk aan de winkel!

Van shared service centrum naar opleiding en ontwikkeling

Wat me meteen opviel, was dat de enquête in 2011 vooral op de inrichting van de HR-afdeling gericht was:

  • ontwikkeling van een shared-service centrum,
  • de positie van HR,
  • de samenstelling van het HR team.

In 2014 gingen de vragen vooral over HR beleid richting het personeel. Een positieve ontwikkeling van het onderzoek volgens mij. Want hoe HR-afdelingen zijn ingericht, is voor de arbeidsmarkt van HR misschien interessant, maar voor de arbeidsmarkt van zorg en welzijn niet. Dus ben ik blij met de focus op:

  • opleiden,
  • functioneringsgesprekken en
  • arbo-beleid.

Geen knelpunten?

Inhoudelijk verschillen de thema’s in enquêtes, maar ze hebben wel allebei een vergelijkbaar hoofdstuk over knelpunten. De verschillen geven een prachtig beeld van waar de HR-afdelingen in zorg en welzijn toen en nu van wakker liggen.

In 2011:

  1. beheersing van de werkdruk,
  2. vergrijzing,
  3. aantrekken van personeel.

In 2014:

  1. andere knelpunten: o.a. groot verloop door tijdelijke contracten en weinig flexibiliteit van medewerkers,
  2. geen knelpunten,
  3. ziekteverzuim / WAO-instroom

Het gekke is dat een kwart van de zorgorganisaties en meer dan een derde van de welzijnsorganisaties in 2014 géén knelpunten heeft ervaren. Hoe kan dat nou? Is hun leven echt makkelijker geworden? Misschien omdat er meer sprake is van overschotten dan tekorten. Maar geen knelpunten, echt waar? Is het verlies van kwaliteit geen issue? Vacaturestops? Niet kunnen bieden van nuluren-contracten of vaste contracten? De vergrijzing zorgt niet meer voor breinbrekers rondom duurzame inzetbaarheid en personeelskosten? Misschien is er sprake van een soort "stoerheid" waardoor men vindt dat problemen eigenlijk geen "knelpunten" maar "uitdagingen" zijn?

Behoefte aan: flex, technische kennis, hogere niveaus!

Toch herken ik een hoop in de knelpunten die bijna de helft van de zorgorganisaties en ruim een derde van de welzijnsorganisaties wél ervaart. Zoals een groot verloop en weinig flexibiliteit van medewerkers. Op dat laatste punt wordt niet echt doorgevraagd. De gemiddelde vast-flex verhouding is 75%-25%. En blijkbaar is er méér flexibiliteit nodig. Of zouden alleen de organisaties met een kleine flex-schil dat vinden? Dat geloof ik eigenlijk niet. De hele arbeidsmarkt heeft volgens mij behoefte aan meer flexibiliteit.

Geheel in lijn der verwachting wordt massaal aangegeven dat er meer behoefte zal ontstaan naar personeel op mbo niveau 4 en hbo bachelor niveau. Niet hoger. Er wordt dus vooral geïnvesteerd in vakinhoudelijke opleidingen. De veranderingen in de functiemix verschillen per werkveld. Maar over het algemeen genomen trekken de lagere niveaus, agogisch en overig personeel, aan het kortste eind.

Ook heel opvallend is dat alle werkvelden nieuwe technologische ontwikkelingen verwachten in de komende jaren. In de zorg ruim 90%! En maar één derde van de organisaties speelt hier in redelijk tot hoge mate op in.  Deze ontwikkeling zal met name de kwaliteitseisen aan personeel omhoog stuwen, maar dit zal niet leiden tot meer werkgelegenheid. Eerder tot minder, doordat mogelijk de arbeidsproductiviteit omhoog gaat door de inzet van technologie.

Knellende kaders, minder geld en de lat ligt hoog

Wat ik me meteen afvraag als ik de enquêterapportage van 2014 lees, is wie de salarissen van die hbo-ers en de investeringen in techniek gaan betalen? Organisaties hebben te maken met budgetkortingen, social return on investment, interne reorganisaties en de kosten die daarmee gepaard gaan. Wat blijft er over? Dit verschilt vast enorm per werkveld. In de ziekenhuizen zal dit anders werken dan in de thuiszorg. Ik heb de oplossingen ook niet voor handen. Maar ik heb wel alle respect voor de bad ass HR binnen zorg en welzijn, die dagelijks met deze uitdagingen te maken hebben. En daarin zo goed en zo kwaad als het gaat een modus proberen te vinden tussen de belangen van de organisatie en de medewerkers.

Download hier de resultaten uit de Werkgeversenquete 2014: HRM-beleid in de sector zorg en welzijn.