21 mei 2015 - Martin van Berloo

Heet zand onder de voeten van Martin van Rijn

Het komt-wel-goed-mantra

Want de tactiek van de VWS-bewindslieden is al tijden onveranderd, maar de sleet zit er inmiddels wel op. Weinig partijen hadden een goed gevoel bij de invoering van de decentralisaties, vooral bij het tempo hiervan. De voortdurende waarschuwingen - van een breed scala aan partijen - werden voortdurend gebagatelliseerd of inhoudelijk genegeerd. Er werd non-informatie verstrekt, wat gegoocheld met cijfers en af en toe werd er een zak geld de arena ingeworpen om het gepeupel stil te krijgen.

Sinds 1 januari 2015, de invoering van de decentralisaties, houdt VWS vast aan deze tactiek. Ook nu worden opdoemende problemen gebagatelliseerd of inhoudelijk genegeerd. Er wordt non-informatie verstrekt, wat gegoocheld met cijfers en af en toe wordt er een zak geld de arena ingeworpen om het gepeupel stil te krijgen.

VWS versus de rest

En zo worden we nu al een jaar lang geconfronteerd met een redelijk merkwaardig beeld. Gebruikers en leveranciers van zorg (cliënten, werkgevers, gemeenten en zorgverzekeraars) zijn over weinig zaken tevreden en luiden voortdurend de noodklok. Terwijl de bewindvoerders van VWS maar blijven beweren dat het allemaal niet zo erg is als het lijkt en dat er echt wel verbetering in zit.

De afgelopen maanden staat het nieuws bol van problemen als gevolg van de transities. Een kleine bloemlezing: de GGZ en politie klagen over een toename van het aantal verwarde mensen op straat. Beschermd wonen vreest een tekort aan plekken en de jeugdzorg staat onder druk door verdere bezuinigingen. De zorgverzekeraars vragen aandacht voor de toenemende administratieve lasten. De werkgelegenheid in de zorg is met vele procentpunten gedaald, tienduizenden zijn hun werk verloren. Gisteren werd bekend dat de uitvoering van Huishoudelijke Hulp Toelage, die het werkgelegenheidsverlies in de huishoudelijke hulp moet beperken, in strijd is met de wet. Dus daar is het laatste woord ook nog niet over gezegd.

Pgb problemen meest opvallend

De meeste aandacht gaat uit naar de problemen met de persoonsgebonden budgetten. Deze problemen worden ook steeds pregnanter. De Rekenkamer bracht een vernietigend rapport uit, zorginstellingen bereiden een collectieve schadeclaim voor en er werd bekend dat de Sociale Verzekerings Bank geheimhouding en een spreekverbod oplegt in ruil voor een snelle betaling van pgb-geld.

Dit soort signalen zijn niet meer te negeren, de tactiek van VWS lijkt uitgewerkt. Maar wat nu? Wordt het een ‘mea culpa’ met extra geld voor damage control? Of zou Van Rijn aftreden? Er zijn mensen om minder afgetreden. Maar daarmee zijn de problemen niet opgelost, misschien zelf integendeel. Bovendien lijkt het er niet op dat de regeringspartijen en constructieve oppositie uit zijn op de hoofden van de bewindslieden.

Maar de kosten voor de zorg dalen

In afgelopen dagen werd bekend dat de kosten voor de zorg in 2014 veel minder hard zijn gestegen dan was begroot. Het zou gaan over een meevaller van 2 miljard euro. In 2013 was er al een financiële meevaller van 1 miljard. Hiermee heeft VWS de financiën sinds 2 jaar op orde terwijl er in de jaren daarvoor steeds sprake was van forse overschrijdingen.

Is dit een van de redenen waarom de VWS bewindslieden zich steeds weten te redden? En bieden de meevallers nog extra speelruimte? Oftewel: zou het huishoudboekje de kurk zijn waarop VWS drijft?

 

Reacties zijn welkom via e-mail of Twitter.