22 oktober 2015 - Judith van Dongen

Back to the Future

Als je net als ik met de trein reist, kun je de Metro bijna niet missen. Deze gratis krant staat vol met wereldnieuws, onzinnige feitjes en alles daartussenin. ’s Ochtends blader ik deze krant dan ook graag even door. Afgelopen week viel mijn oog op een paginagroot artikel over films die zich in de toekomst afspelen. Al snel bleek dat het niet toevallig was dat dit artikel halverwege oktober 2015 werd gepubliceerd. Woensdag 21 oktober 2015 bleek namelijk BTTF (Back to the Future)-dag te zijn! In deze filmreeks uit de jaren ’80 reisden Marty McFly en Doctor Emmet Brown naar het verleden en de toekomst. Met een auto, maar ook met een trein.

Voorspellende gaven

Perfect artikelonderwerp voor de Metro dus. De journalist had helder uiteengezet wat deze tijdreizigers allemaal tegenkwamen in 2015. Zo zagen zij onder meer video-conferences, vingerafdrukscanners, tablets en vliegende camerarobots. Stuk voor stuk technische ontwikkelingen die anno 2015 realiteit zijn geworden. Dat zat dus wel goed met die voorspellende gaven van de filmmakers.

De laatste tijd denk ik zelf ook veel na over ‘voorspellingen’. Dit in het kader van de Arbeidsmarkt in Kaart. In deze arbeidsmarktrapportage willen we graag aandacht besteden aan toekomstige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in zorg en welzijn. Zeker omdat we merken dat werkgevers hier behoefte aan hebben. Hoe ziet de arbeidsmarkt er over 5 jaar uit? Is vraag en aanbod dan meer in balans of hebben we dan te maken met enorme personeelstekorten? Vragen die volgens mij terecht zijn. Je wilt natuurlijk goed kunnen anticiperen op toekomstige ontwikkelingen en daarvoor passend personeelsbeleid ontwikkelen.

Voorspellen = koffiedik kijken

Helaas is het erg lastig om goede prognosemodellen te ontwikkelen. En daarmee ook om zinvolle uitspraken te doen over de arbeidsmarkt in de toekomst. Mijn collega Martin van Berloo gaf zijn laatste blog de uitdrukking ‘Koffiedik kijken’ als titel mee. Hij gaf hier al mooi de problematiek rondom arbeidmarktsprognoses aan. De onvoorspelbaarheid van overheidsbeleid is hierbij een belangrijke factor.

Het landelijk onderzoeksprogramma Zorg en Welzijn heeft zich er toch aan gewaagd. Zij gebruiken het woord prognoses niet, maar noemen hun studie ‘toekomstverkenning’. Dit geeft al aan dat er sprake van een behoorlijke onzekerheid is rondom de scenario’s die in dit onderzoek zijn gebruikt. Toch geeft deze rapportage een aantal interessante inzichten over de arbeidsmarkt van zorg en welzijn in de periode 2015-2019. De onderzoekers concluderen bijvoorbeeld dat er een behoorlijke omslag zal plaatsvinden op de arbeidsmarkt; van een aanbodoverschot in de eerste jaren tot een aanbodtekort in de jaren daarna. Per kwalificatie geven zij een indicatie van het jaar waarin dit omslagpunt naar verwachting plaats zal vinden. Voor enkele functies (zoals maatschappelijke zorg 3 en pedagogisch werker 3) zien zij deze omslag niet plaatsvinden tot 2019; daar blijft volgens de onderzoekers sprake van een overschot aan personeel.

Naar 2020 en weer terug

Wellicht kunnen deze onderzoeksresultaten werkgevers helpen met het maken van beleid. Maar voorzichtigheid blijft geboden bij het werken met dit soort prognoses of voorspellingen. Er kan nog zoveel gebeuren... In 2017 zijn er bijvoorbeeld alweer Tweede Kamer-verkiezingen. Een ander kabinet kan grote gevolgen hebben voor overheidsuitgaven aan zorg en welzijn en daarmee de vraag naar personeel in deze sector.

Konden we maar net als Marty met de trein reizen naar 2020 en dan weer terug naar 2015. Dan konden we zien of de arbeidsmarktvoorspellingen ook echt uitkomen. Maar helaas... Ik benut mijn treinreizen dan maar met het nadenken over de arbeidsmarkt in 2020 en het schrijven van blogs. 

 

Op de hoogte blijven van ontwikkelingen rondom de Arbeidsmarkt in Kaart? Volg dan de hashtag #AiKtrends op Twitter.