01 februari 2016 - Martin van Berloo

De arbeidsmarkt in 2016

Dan toch maar even de achterliggende informatie lezen en wellicht mijn blog aanpassen? De kop bleek gerelateerd aan de nieuwe UWV arbeidsmarktprognose. En de kop bleek de lading van die rapportage ook niet helemaal te dekken. Gelukkig  maar. Niet gelukkig voor de arbeidsmarkt van zorg en welzijn, maar wel voor mij, want ik kon mijn blog onveranderd laten.

Aan het begin van het jaar voelen we allemaal de behoefte om vooruit te kijken. Op de één of andere manier willen we weten wat ons te wachten staat, de toekomst moet een beetje voorspelbaar zijn. Dat fenomeen zien we ook in ons vakgebied, de arbeidsmarkt. Er verschenen genoeg artikelen waarin een blik op de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt voor 2016 werd geworpen. Maar helaas geven die berichten mij weinig houvast, ze brengen me eerder in de war. Om twee redenen.

Is het glas halfvol of halfleeg?

Ten eerste zie ik over het algemeen een behoorlijk positieve tendens in die berichten. Vooral gebaseerd op gunstige economische ontwikkelingen en vooruitzichten. En daarvan ben ik juist niet zo zeker. Ik ben bepaald geen expert op dit gebied, maar die heb ik wel in mijn vriendenkring. Hij maakt zich juist uitermate veel zorgen. Onlangs heeft hij me helemaal bijgepraat, reuze ingewikkeld en ik kan het zeker niet meer reproduceren. Maar wat ik vooral onthouden heb is dit: "De bankencrisis van 2008 ontstond doordat er teveel geleend geld in omloop was. Inmiddels is er meer geleend geld in omloop dan destijds, dus dat kan niet lang meer goed gaan".

Branchedifferentiatie

Ten tweede is er een groot onderscheid in branches en blijken de vooruitzichten voor zorg en welzijn altijd minder gunstig dan die voor andere branches. De eerste weken van 2016 maakten wel duidelijk dat het nog steeds onrustig is op de arbeidsmarkt van zorg en welzijn. De berichten over aangekondigde ontslagen beheersen alweer het nieuws. We zouden er na al die jaren bijna een beetje aan gewend raken. Al is het ook weer niet zo dat er helemaal niets verandert op onze arbeidsmarkt...

De ontwikkeling in vogelvlucht

Tot en met 2012 was het eigenlijk heel simpel. De arbeidsmarkt groeide. En niet zo’n klein beetje ook. In de periode 2000 t/m 2012 is het aantal medewerkers binnen zorg en welzijn in onze provincie met bijna 50% gestegen! Bijna ongelofelijk, elke keer als ik dit vertel ga ik er opnieuw aan twijfelen, maar het klopt wel. In 2013 zagen we een abrupte omslag. De arbeidsmarkt ging ineens op slot en tot en met 2014 was er sprake van forse overschotten, veel ontslagen en nauwelijks vacatures. In 2015 zagen we een ander fenomeen ontstaan, met een heel gedifferentieerd beeld. Nog steeds veel ontslagen en in zijn totaliteit een teruglopend aantal medewerkers in de zorg. Maar tegelijkertijd ook een groei in het aantal vacatures en signalen dat het voor bepaalde functies moeilijk aan personeel te komen is. Dus gelijktijdig overschotten en tekorten op de arbeidsmarkt: een mismatch.

Verschuift de focus naar de cure?

In de afgelopen jaren vielen de klappen vooral de langdurige zorg. En daarmee, naast medewerkers in ondersteunende diensten, voor de medewerkers op de lagere kwalificatieniveaus. De recente berichten rondom organisaties als TSN Thuiszorg en Vérian bewijzen dat het einde voor deze groep nog niet in zicht is. Maar ik heb al eerder mijn vrees uitgesproken dat ook de cure nog aan de beurt komt. Misschien komt dit in 2016 aan de orde, de berichten van het Catharina Ziekenhuis en MST Twente zouden de eerste signalen kunnen zijn.

Samenvattend zou ik willen zeggen dat het ook in 2016 onrustig blijft op de arbeidsmarkt. Ik verwacht een groei van het aantal vacatures, voor verzorgenden IG, maar vooral vanaf kwalificatieniveau 4 of hoger. Tegelijkertijd zal de werkgelegenheid voor de lage kwalificatieniveaus verder dalen en komt ook de werkgelegenheid in de cure onder druk te staan. Daarmee vrees ik dat de mismatch verder toeneemt. Het verschil in de gevraagde en beschikbare kwalificaties en competenties groeit. Daarmee blijft aandacht voor mobiliteit en scholing van (potentieel) personeel ook in 2016 van groot belang. De, al bestaande, schaarste voor bepaalde vacatures neemt toe. Slecht nieuws voor zorg- en welzijnsorganisaties met een slecht werkgeversimago...