15 april 2016 - Gast

Blij met minder!

Naast alle mooie dingen die het (vroege) voorjaar te bieden heeft, heb je als bestuurder in deze periode ook te maken met een vast ritueel: het opstellen en presenteren van de jaarcijfers en het jaarverslag. Ik heb er geen hekel aan maar ieder jaar is het weer een bijzonder moment. In feite moet je ‘met de billen bloot’. Heeft de gevolgde strategie daadwerkelijk opgeleverd wat de bedoeling was? Hoe doet de organisatie het ten opzichte van anderen? Is er sprake van voldoende rendement? 
Onmiskenbaar speelt bij de beoordeling van de cijfers ook de vraag of de organisatie gegroeid is! Daarbij gaat het vaak om groei in omzet. Dat is gemakkelijk te meten en te vergelijken en dat zit ook in de resultaatgerichte ‘managementcultuur’ van de meeste bestuurders en toezichthouders. Groei in kwaliteit is veel moeilijker aan te tonen en levert allerlei discussies op over ‘output’ en ‘outcome’. 

Prachtige omzetdaling

Een opvallende bijdrage op dit onderwerp komt vanuit het Bernhoven Ziekenhuis in Uden. In een paginagroot artikel in het Financieel Dagblad vertelde algemeen directeur Peter Bennemeer trost over de omzetdaling in 2015. Zijn ziekenhuis verliest in 2015 circa 7% omzet. ‘Een prachtig resultaat’ vond hij ‘maar het moet nog lager kunnen’. Uiteindelijk verwacht hij op een daling van 12% tot 16% uit te komen. Op een omzet van € 200 miljoen heb je het dan over substantiële bedragen.
Bernhoven bereikt deze resultaten door dingen te doen die ronduit tegen de belangen van het ziekenhuis lijken in te druisen. Er wordt bijvoorbeeld veel meer tijd en moeite gestoken in voorlichting aan de patiënt dan voorheen. Sinds die werkwijze is ingevoerd ziet een extra 20% van de patiënten af van een galsteenoperatie. In totaal heeft Bernhoven op deze manier zo’n 100 projecten bedacht die beter zijn voor de patiënt en voor de premiebetaler, maar – volgens de regels van de marktwerking – slecht voor het ziekenhuis. 
Om deze krimpstrategie mogelijk te maken is de organisatie van het ziekenhuis flink op de schop gegaan. Vrijwel alle 150 medisch specialisten zijn per 2015 bijvoorbeeld in loondienst bij het ziekenhuis.

Beter en goedkoper

Normaal gesproken zou een ziekenhuis met dergelijke cijfers snel failliet gaan. Dat dat niet gebeurt komt door een bijzondere afspraak van Bernhoven met zorgverzekeraars VGZ en CZ. Binnen het kader van een experiment wordt het verlies aan inkomsten gecompenseerd, zodat de continuïteit van de organisatie niet in gevaar hoeft te komen. Een uitermate interessante poging lijkt me om te laten zien dat de zorg zonder schaalvergroting beter en goedkoper kan worden georganiseerd. Misschien levert het experiment wel een bijdrage aan een verandering van de manier van beoordelen van de jaarcijfers en complimenteert de raad van toezicht de bestuurder in de toekomst met een lagere omzet. Blij met minder!

 

Deze blog verscheen eerder als column in InVorm van april 2016 (pdf)